Hergün yeni bir şeyler yaşıyoruz. Her yaşantı ruhumuzda bir iz bırakıp geçiyor. Ben, bu izlerin hayatımızdaki pozitif izdüşümlerinin takipçisiyim.

2 Mart 2011 Çarşamba

CIRQUE DU CONFIANCE

Şubat ayı boyunca her yerde Cirque du Soleil gösterisi Saltimbanco’nun ilanları, duyuruları vardı. Ben de geçtiğimiz hafta pek çok kişi gibi bu gösteriyi izledim. Renkler, kostümler, makyajlar, kendi aralarında konuştukları lisan ve üzerinde gezindikleri çiçekli dekor beni gülümsetti. Çocuksu bir neşe ve pek çok da çocuk izleyicisi vardı. Çocuksu bir cesaret vardı. Düşmekten korkmadan atlıyorlar, bir yere çarpmaktan çekinmeden zıplıyorlardı. Sanki korktukları hiç bir şey yokmuş gibi neşeyle sallanıyorlardı. Havada asılı olan salıncakta sallanan kadın dansçıyı “Ya ayağı takılırsa? Ya ip elinden kayarsa? Neye güveniyor ki?” gibi sorularla heyecan içinde izledim. Gösterinin bir bölümünü emniyet ipine bağlı olmadan yaptı. Bu süre boyunca salıncağın altında iki dansçı yerde bir minderin başında, gözlerini salıncaktan ayırmadan bekliyorlardı. Belki de bu arkadaşlarının onu tutacağına güveniyordu. Belki de kendi bedeni/kasları üzerindeki kontrolüne güveniyordu. Biraz daha cesur hareketlere sıra geldiğinde emniyet ipine bağlandı. Ve yine güvendeydi.


Güven kelimesi sözlükte korku, çekinme ve kuşku duymadan inanma ve bağlanma duygusu olarak tanımlanmış.

Güven duygusunun ilk oluştuğu yılları düşündüm. Bir bebek ağlayarak ya da hareketleri ile isteklerini, duygularını belirtir. Bebeğin bu sözsüz talepleri anne tarafından anlaşılır ve karşılanırsa bebek ve anne arasında güvenli bağlanma oluşur. Anne çocuğunun bu isteklerini ve duygularını, onu dinleyerek, onunla empati kurarak ve işbirliği içinde anlamlandırabilir. Çocuk anneye güvendikçe çevresine de güvenmeyi öğrenir. :) Aklıma “fış fış kayıkçı” oyunu geldi. Bilirsiniz bu oyunu; çocuk kollar arasında boşluğa doğru sallanır ve tam düşecek hissi geldiğinde kucaklanır. Güvendedir. Kendisini sallayan kişinin onu tutacağından emindir.

Salıncaklı gösteriyle kafamın içinde sallanmaya başlayan güven, güvenlik, güvende olma kavramlarına trapezcilerin gösterisini izlerken ilişkiler de eklendi. Bu sefer tek kişi değil, dört trapezci vardı ve birbirleriyle ufak bir işaretleşmeden sonra karşılıklı yer değiştiriyorlardı. Bazen bir bakış bazen de ufak bir ıslıkla ne zaman karşılıklı atlayışa geçeceklerini belirliyorlardı. Karşılıklı ilişkilerinde birbirlerine güveniyorlardı. Ben bu gösteride güven duygusunun üç farklı boyutunu izledim. Dansçıların kendi bedeni üzerindeki hakimiyeti ve bu atlayışı yapabileceklerine olan güveni, karşındakinin yapabileceğine olan güveni ve bu partnerle eminiyette olduğuna güven duyması yapılan işi kolaylaştırıyordu.

İnsan ilişkilerinde de bir nevi akrobasi yapıyoruz. Yaşam içinde biz de atlayıp, sıçrıyoruz. Karı-koca olmak, iş arkadaşı olmak ya da yakın arkadaş olmak için hem kendimize hem karşımızdakine güven duymayı öğreniyoruz. Yakın bir arkadaşımızın ne zaman desteğe ihtiyacı olduğunu o söylemeden biliyoruz. Ve onun yaşamdaki emniyet ipi oluyoruz. Bazı yaşantılarda ise düşen kişi oluyoruz ama sahip olduğumuz ilişkiler sonucu yere çakılmadan kollarımızdan tutup kaldıran biri oluyor. Hayatımızda var olan insanlar, ailemiz, eşimiz, dostlarımızla olan ilişkilerimizde bir trapez gösterisinde olduğu gibi birbirimizin güvenliğini sağlamaya çalışıyoruz. Bazen koruyan kollayan bazen de korunan kollanan oluyoruz. Kimi zaman bizi tutacağını sandığımız kişiler tutamıyor ve hayal kırıklığına uğruyoruz. İlişkilerimizi gözden geçiriyoruz. Yeniden biçimlendiriyoruz. Hayatımızda güven duyarak bağlandığımız ilişkilerimiz ne kadar çoksa biz de kendimizi o kadar emniyette, güvende hissederek yaşıyoruz. Bizler de kendi dünyamızda Cirque Du Confiance oyuncularıyız.

Resim:http://browse.deviantart.com/?qh=&section=&q=trust+trapeze#/d1b5nvi

16 Şubat 2011 Çarşamba

KARALAMA DEFTERİM

Geçtiğimiz hafta Sabahattin Ali’nin 1943’te yazdığı romanı Kürk Mantolu Madonna’yı okudum. Roman sonuca ulaşamamış bir aşk hikayesi üzerine kurulmuş. Romanın kahramanı Raif içe kapanık bir adam. Bir gün oto portresini gördüğü Kürk Mantolu Madonna Maria’yla karşılaşır ve büyük bir aşk başlar. Maria henüz aşkını açabilmişken Raif’in Türkiye’ye dönmesi gerekir. Böylece biri Berlin’de biri Türkiye’de mektuplaşarak birbirlerinden haber beklerler. Bir gün ansızın Maria’dan gelen haberler kesilir. Raif unutulduğuna inanarak bir daha kimseyi sevmez ve hayata küser. Sadece yaşamak olsun diye yaşar. Evlenir, aile kurar fakat ne yaşarsa yaşasın bir daha mutluluk hayatında yer almaz.


Perşembe günü TEDXRESET konferansındaydım. Sabahtan akşama kadar farklı alanlardan isimler 18'er dakikalık konuşmalar yaptılar. Çeşitli çağrışımlarım oldu. Zaten bu yazı da karalama defteri kıvamında bir çağrışımlar bulutundan oluşuyor. Bakalım nereye götürecek beni. 
Şehir sosyoloğu Prof. Murat Güvenç’in konuşmasından aklımda Aristo ve Galileo’nun teorileri kalmış.  “Şeyler düşer, çünkü şeylerin yeri doğal olarak aşağısıdır. Serbest bırakılan nesne ne kadar ağırsa o kadar  hızlı düşer.” diyor  Aristo.  Buna karşılık Galileo ise bu tezi bir adım ileriye götürüyor. “Düşme eylemi nesnenin içinde bulunduğu ilişki sistemi ile bağlantılıdır. Aynı nesne dünyada düşer ama uzayda düşmeyebilir. Yani nesneleri etkileyen ikincil nitelikler vardır. Boyut, şekil, miktar, hareketlilik, hava, sürtünme, bulunduğu mekan gibi nitelikler Aristo’nun kuramını çürütür.” 

Yankı Yazgan konuşmasında İzmir enginarından bahsetti. Yaprağından enginarı sıyırıp ağzında çiğnedikten sonra o güzel tadının farkına varmak için 30sn beklemek gerekiyormuş. Çünkü dildeki tat reseptörleri ancak 30 sn. sonra tadı fark edebiliyor. Yani 30 saniye bekleyemezsek belki de enginarın tadını sevmediğimize karar veriyoruz. İnsan beyni de bedenin yaptığı hareketi 500msn sonra fark ediyormuş. Nasıl ki önce şimşek gelir ardından gök gürültüsü gelirse beyin de önce 'kolumu kaldırıyorum' diye seslendiriyor ve 500msn. geçtikten sonra kolu kaldırıyormuş. Çocukken enginarı sevmezmiş (sevdiğini bilmezmiş) oysa şimdi çok seviyormuş. Ve şu soruyu soruyor: “ Mutluysam ama ya mutlu olduğumu bilmiyorsam?”  

Mutluluk da Yankı Yazgan'ın enginarlarının tadı gibi sonradan anlaşılan bir duygu. Bazen bir olayı yaşadığımızda kendimizi nasıl hissettiğimize karar veremeyiz. Aradan yıllar geçtikten sonra bir resme bakıp “Vay be! Yaşadığım en mutlu zamanlardandı” deriz. Oysa mutluluk; biraz sabır ve biraz dayanma gücü ile o anda yaşanabilir.

Raif’in mutsuzluğunu ben biraz Aristo’nun mantığına benzettim. “Ağır nesneler hızla düşer”  Düz mantık: “Mektup gelmediyse terk edilmişimdir”  Oysa Raif'in bilmediği bir gerçek vardı. Maria artık hayatta olmadığı için ona mektup yollamayı kesmişti. Yani Galileo’nun dediği gibi nesnenin sadece ağır olması değil, ne kadar sürtündüğü, ne kadar serbest kaldığı gibi Maria’nın da mektup yollayamamasının ikincil sebebi vardı. Maria hayatını kaybettiği için mektup yollayamamıştı. Yani Raif'in duygusunu farklılaştıran, ilk anda görmediğimiz ama duygusunu değiştirecek ikincil etkenler olabilir.

Ve enginarla Raif'in durumunu bağlamak istiyorum. Yankı Yazgan’ın dediği gibi ne hissettiğine karar verebilmek için 30 saniye bekleseydi Raif; kaybının ikincil sebeplerini düşünseydi belki de kendini bu kadar mutsuz bir hayata hapsetmeyecekti. Tabi ki yine çok üzülecekti ama bir zaman sonra yeniden sevmeyi yeniden mutlu olmayı becerebilecekti. Onun gidişine dayanabilseydi, vedalaşabilseydi belki hayatı daha farklı ilerleyecekti. Aşka inancını yitirmeyecekti. Belki başka Madonna’larla karşılaşabilecekti.  Yeniden mutlu olabilecekti. 

Hayat yaşam döngülerinden oluşuyor. Yeniden doğabilmek için hep küçük ölümlerden geçmek gerekiyor. Raif, Maria’nın öldüğünü bilmese de onunla vedalaşıp, ona olan aşkını öldürebilseydi belki yeni bir yaşam döngüsünde yeniden yaşama başlayabilecekti.

"Kürk Mantolu Madonna" bitti. Yeni bir kitap başladı. 

Resim: Artichoke Girl- blog.lemonshortbread.com


8 Şubat 2011 Salı

Yine Yeniden Bir Daha....

Size olur mu? Bazen paranız kalmadı sandığınız bir anda elinizi cebinize atarsınız ve geçen kıştan beri ilk kez giydiğiniz paltonun cebinden para çıkar. Ya da kaç zamandır kullanmadığınız çantanın bir gözünde para buluverirsiniz. Ve o para o kadar mutlu eder ki... Hiç ummadığın anda var olmuştur. İhtiyacın varken ortaya çıkmıştır.

Bazen paralarımızı kumbaralarda biriktiririz, bazen yastık altında. Hayat akarken paraları kullanır ve bir kısmını da biriktirmeye devam ederiz. İhtiyacımız olduğunda biriktirdiklerimiz yetişir yardıma. Derin bir oh çekip, "iyi ki bunları biriktirmişim, iyi ki varmış" deriz. Kimi zaman biriktirmek zordur. Dişimizden tırnağımızdan arttırırız.  Bedel öderiz. Kimi zaman daha kolay olur. Ama birikimler hep işe yarar. Güvende hissettirir. İşte o yüzden bazen ben bir başkasının birikimi olmak için uğraştım bazen de ben sevdiklerimi biriktirdim. 

Bu haftasonu kumbaram meydana çıktı. 35 yaş sendromuyla geçen koca bir haftanın ardından bunun kutlanacak birşey olmadığına karar verip, kutlama yapmama inadımla kendimi daha da sıkıntıya sokarak geçirdim birkaç günümü. Ama şimdi  çok mutluyum.  Aksiliğin doruğundayken, ummadığım anda paltomun cebinde para buldum; dostlarım çıkageldi bir mum üfledim. Ertesi gün çantamın cebinden para çıktı; yine dostlar toplandı ben yeniden mum üfledim. Sonraki gün acil durum kumbarası açıldı, ailem yanımdaydı ve akşam bir kez daha mumları üfledim. Hayatım kumbaram oldu ve biriktirdiğim insanlar sıkıntıma ilaç oldu. Kumbaram açıldı ve mesajlar, mailler, telefonlar, selamlar, tanıdık yüzler, hatta unutulmuş yüzler ortaya saçıldı. Herkesle karşılaştım.

Yine yeniden doğum günümü kutladık.
Bir yeni yaşa daha girdim. Sevdiklerimle birlikte, keyifle büyümeye devam ediyorum. Bütün ağırlıklarımdan kurtuldum, hafifledim.  Sevdiğim dostlarım, canım ailem iyi ki varsınız,  iyi ki doğdum.  Çok  mutlu bir 35lik oldum.  :) 

Hayatıma dokunan; bu güzel kutlamada buluştuğum herkese çok teşekkürler.
  

30 Ocak 2011 Pazar

WHITE/BLACK SWAN: OLMAK /YAPMAK

Ben hem kendim olmak istiyorum hem de toplumun kabul ettiklerini yapmak istiyorum. Ben hem beyaz kuğuyu oynamak istiyorum hem de siyah kuğu olmak istiyorum. Ben ihtiyaçlarımı karşılamak istiyorum ama bunları yaparken de sosyal çevremde kabul görmek istiyorum. Ben kendim olmak istiyorum ama sevdiklerimin isteklerini de yapmak istiyorum. Ben bazen siyah tütüyle olmak istiyorum bazen de herşeyi bembeyaz yapmak…

Olmak; spontanlık içerir. İçinden geçeni gerçekleştirmek, zevk aldığın şeyi yapmak kendini hayatın akışına bırakmaktır. Çok çok olursan siyah kuğuya dönüşebilirsin. Yapmak; kontrol içerir. Bir sonraki anı düşünerek davranmak, biraz da kontrollü bir şekilde, planlamış olduğun şeyi yaşamaktır. Beyaz kuğu gibi etrafta dolaşmaktır.

Ne kadar oluyorum ne kadar yapıyorum ya da ikisinin arasında bilinçli tercih yapabiliyor muyum onu bulmaya çalışıyorum. Olduğum ya da yaptığım zamanlarda neden birini tercih ettiğimin farkında olmak istiyorum.

Gestalt felsefesinde bakarsak; buluşma ve ayrışma kavramları olmak ve yapmak kelimelerini karşılıyor sanırım. İnsanın eyleme dönük bir varlık. Hareketsiz bir yaşamdan söz etmek mümkün değil. Buluşmak; spontanlık içeriyor. Şu anda ihtiyacım ne? Ben şimdi ne istiyorum? İstediğimi nasıl ortaya koyuyorum? Ve yaptığım eylem sonrasında kendimi nasıl hissediyorum?

Ayrışmak; kontrol içeriyor. Karşımdakinin ihtiyacı nedir? Beni boşver, ne yaparsam dışarıdan daha çok kabul görürüm ve şu andaki ihtiyacımı yok sayabilirim? Nasıl iyi bir arkadaş/evlat/eş olabilirim? Ve yine yaptığım eylem sonrasında kendimi nasıl hissediyorum?

Buluşmak için kendimizi dinliyoruz, kendimizle buluşmaya, kendi ihtiyaçlarımızı, duygularımızı, tepkilerimizi anlamaya çalışıyoruz. Ayrışmak için de kendi ihtiyaçlarımızı göz ardı ederek, bedenimizi dinlemeyerek, kabul görmek için karşı tarafı mutlu edeceğini varsaydığımız eylemi yapmaya çalışıyoruz. Benim kafamın karıştığı yer işte burası. Peki en çok kiminle temas etmeliyim? Kendimle buluşmak mı en önemlisi yoksa karşımdakiyle mi daha çok buluşmalıyım? Her iki durumda da yaptığım eylem sonrasında kendimi nasıl hissediyorum?

Dış dünyayla buluşabilmek için önce kendimizle buluşabilmeliyiz. Dış dünyayı anlamak için önce kendimizi anlamaya ve kendi ihtiyaçlarımıza temas etmeye çalışmalıyız. Hem kendimize hem de karşımızdakine temas edebildiğimiz zaman buluşma gerçekleşir.

Hayat boyu havaya olan ihtiyacımızla temas ediyoruz. Ve nefes alıp havayla buluşuyoruz ve nefes verip havayla ayrışıyoruz. Bu bizim spontan olarak yaptığımız bir eylem. İhtiyacımızı fark ediyoruz ve onu karşılamak için içimizden gelen bir eylemi yapıyoruz. Düşünmüyoruz bile yaparken. Yani bu ihtiyacımızla buluşmak hayatımızı kurtarıyor, yaşam kalitemizi arttırıyor.

Bazı durumlarda ise, nefes alırken olduğu gibi spontan olmak sorun yaratabiliyor. Hangi davranışı yapacağını seçmek biraz daha zorlaşıyor. Arkadaşım sinemaya gitmek istiyor ama ben onun görmek istediği filme gitmek istemiyorum. Programı iptal mi etmeliyim? Onun istediği filme gitmeli miyim? Beyaz kuğu mu olacağım siyah mı? Kendi ihtiyacımla temas ettim, spontan bir şekilde ihtiyacımı da belirledim. Arkadaşım benim gelmek istemememi anlayışla karşılar, ya da karşılamaz ama bir şekilde farklı bir zaman gönlünü alırım. O zaman bu örnekte içsel ihtiyacımı karşılamayı ön plana alıyorum. (kendimle buluşuyorum/Oluyorum)
Her zaman bu kadar kolay olmayabiliyor seçim yapmak. Bakmam gereken bir bebek var. Ama ben çok yorgunum; bu gece sadece uyumak istiyorum. Uyumalı mıyım yoksa bebeği beslemek için uyanık mı kalmalıyım? Bebeğimin açlıktan ağlamasını, zarar görmesini istemiyorum. Kendi ihtiyacım ve ikinci ortaya çıkan dışsal ihtiyacım arasında bir değerlendirme yapıyorum ve davranışımı bu seçime göre farklılaştırıyorum. Biraz daha uykusuz kalmayı seçiyorum.(Karşımdakiyle buluşuyorum/YAPtım) Her ikisinde de yapmayı seçtiğim eylem sonrasında kendimi iyi hissediyorum.

Bu; tıpkı iki uçlu bir değnek gibi. Bir kutbunda toplumun ihtiyaçları/istekleri diğer kutbunda da kendi ihtiyaç ve isteklerim var. Bu çizginin üzerinde tek bir noktada sabit kalmak aslında eylemsizlik. Farklı durumlarda çizginin farklı noktasında olabilmek ise ihtiyaca uygun eylem yapabilmek oluyor. Her zaman bir kutupta kalan biriysek hayatımızda bir şeyler yanlış gidiyor demektir. Sadece kendiyle buluşan bir insan, karşısındakileri yok sayıyordur. Etrafının farkında değildir. Kendi hazzı tek önceliğidir. Sadece toplumun isteklerini, ya da karşısındakileri memnun etmek için onların ihtiyaçlarını karşılamaya yönelik davranan insan da kendiyle buluşamıyordur. Kabul görmek için hep başkalarının ihtiyaçlarını karşılar, kendi hazzı hiç önem taşımaz. Aradaki dengeyi bulmak gerekiyor. Yani bir pazarlık gibi düşünürsek bunu, kendi ihtiyacını karşılamayı isteyen yanımız ile toplum içinde kabul edilmeyi isteyen yanımız arasında arabulucu oluyoruz.

Siz hayatı OLarak mı yaşıyorsunuz YAParak mı? Ya da ikisini belli oranlarda mı kullanıyorsunuz? Sonrasında dönüp baktığınızda seçiminizden memnun oluyor musunuz?

“Ben seni duyuyorum, ihtiyacının farkındayım ve şu anda senin yararına olacak şu davranışı yapmayı öneriyorum”

14 Ocak 2011 Cuma

VEDA...

Yeni bir yıla başladık. Heyecanla, yeni planlarla, umutlarla başladık. Hatta, iyimser olmayı seçtik yeni yılda. Temiz bir sayfa açtık. Çünkü hayat boyu hep öğrendik ki; başlangıçlar önemlidir. Büyüklerimiz dediler ki: Bir işe nasıl başladığın, hangi niyetle masaya oturduğun işin gidişatını etkiler. Doğru! İyi niyetle çıktığım yollarda daha olumlu sonuçlara ulaştım.

Ama benim hayatımda bitişler de çok önemlidir. Biten defterin son sayfasındaki en son satırı yazmak, bir kitabın son cümlesini okumak, makyajın son rötuşunu yapmak, yemeği son bir taşım kaynatmak ya da bir ilişkideki vedayı yapmak sanki o süreci tamamlıyor. Tıpkı bir yaşam döngüsünde olduğu gibi o son noktayı koymak yapılan işi daha anlamlı kılıyor.

Geçtiğimiz gün bir anne çocuğuna uzun zamandır bakan bakıcı kadının artık işten ayrılmasını istediğini ancak bu ayrılığın çocuğunu olumsuz etkileyeceğinden çekindiği için çaresiz hissettiğini  paylaştı. Artık bakıcıya ihtiyaçları kalmamıştı ancak çocuğu bu ayrılıktan olumsuz etkilenebilir diye tedirgindi. Acaba ayrılığı geciktirmek mi gerekiyordu? Biraz daha mı sabretselerdi? Hayır. Hayatımızın her alanında bitişler/ayrılıklar var. Süt bittiği için memeden ayrıldık, oyuncak kırıldığı için ondan ayrıldık, kış bittiği için paltolardan ayrıldık, okulu değiştiği için öğretmenimizden ayrıldık. Daha büyüdüğümüzde ise konular değişti ama bitişler/ ayrılıklar hep kaldı. Okuldan ayrıldık, köpeğimizden ayrıldık, sevgilimizen ayrıldık, arkadaşımızdan ayrıldık, işimizden ayrıldık, evimizden ayrıldık. Ve daha bir sürü şeyden…

Peki ne yapmak lazım? Eğer hayatımızda bu bitişler hep olacaksa onlarla nasıl barışmak lazım? Bitirirken; varlığında yaşanan bütün o güzel duyguları da beraberinde götürmemesi için nasıl bir çözüm bulmak lazım?

Ölüm, bitişlerin en kesin olanı. Tabi ki bir bakıcıdan ayrılmakla aynı kefeye koymuyorum. Ama evet sevilen birinden fiziksel olarak ayrılmak anlamında iki kavram arasında beznerlikler buluyorum. Büyük dedemi kaybettiğimde çok küçüktüm. Pek bir şey anlamamıştım. Oysa birkaç sene önce kaybettiğim yakın bir arkadaşımın gidişinde yıkıldım. Çok kısa bir sürede hastalığı teşhiş edildi ve o gitti. Planlarımız yarım kaldı. Beraber başladığımız işleri ben devam ettirmek istemedim. Hani bazen bir film izlerken ortasında bozulur cd takılır ya işte onun gibi bir isyan duygusu hissettim. Bu bitişlerin en keskiniydi benim için. Hasta olduğunu biliyordum ama çok hazırlıksız yakalanmıştım. Nasıl olsa iyileşecek diye  vedalaşamadım. Bu benim için travmatik bir bitiş olmuştu. Sonra terapi sürecinde gerçekte yaşayamadığım vedalaşmayı yaptığımda kendimi daha huzurlu hissettim. Evet sihirli kelime bu; VEDA
Anneannemi kaybettiğimde; edindiğim tecrübelerle daha hazırlıklıydım. Artık son zamanları olduğunu biliyordum. Onunla yaşadığım güzel anları biriktirdim. Ondan öğrendiklerimi hafızama yerleştirdim. Onu hatırlamak istediğim anılarımı birktirdim. Ve zamanı geldiğinde onunla vedalaştım. Ne zaman onu hatırlasam içime sıcak, güzel, tarifsiz bir duygu doluyor.

Nasıl bitirdiğimiz o yaşantının ileriki hayatımızda nasıl bir anlam taşıyacağını belirler. Bu küçük çocuğun bakıcısıyla arasında oluşan güven ve sevgi bağını yetişkin ilişkilerine taşıyabilmesi için onunla vedalaşması gerekiyor. Vedalaşarak bu birlikteliği; sevdiği birinin giderken bile ona özen gösterdiği fikriyle noktalayacak. Hayatımızda güzel şeyler oluyor, kimi zaman bir yere bağlanıyoruz, kimi zaman bir insana. Kendimizi onlarla güvende hissediyoruz. İnsanların, eşyaların ve mekanların da bir ömrü var. Tıpkı son kullanma tarihi olan ürünler gibi, biliyoruz ki bir kutunun kullanma tarihi geçti ama yeni bir kutu markette bizi bekliyor. Zamanı geldiğinde vedalaşıyoruz ve resimdeki gibi kuşların gidişine izin veriyoruz. Geride hissettiğimiz duygular kalıyor. Bu vedalaşma içimizi ısıtıyor ve hayatımızda yeniden güzel şeyler başlayacağı umuduna kapı açıyor. Vedalaşmak bazen bir şenlik, sevgiyi ve yaşamı kutlama anı olabilir.

3 Ocak 2011 Pazartesi

SİZİN SEÇİMİNİZ HANGİSİ? İYİMSERLERDEN MİSİNİZ?*

Siz nasıl birisiniz? Yüzü her zaman gülen, bakışları pırıl pırıl parlayan, genellikle olumlu düşünceler içinde olan insanlardan mısınız? Ben; her sabah uyandığımda aynada kendime bakıyorum ve o güne nasıl başlayacağıma karar veriyorum. Bazı sabahlar kendiliğinden gülümseyerek güne uyanıyorum. Bazı sabahlarda ise aynada kendimi mutsuz, aksi, her an kavga etmeye hazır görüyorum. O suratı görünce hemen soruyorum kendime: “Bu günümün nasıl geçmesini istiyorum?” Güne böyle devam edebilir ve aksiliğimle pek çok olumsuz olaya sebep olabilirim ya da aksiliğimle aynada vedalaşıp, günümün de güzel geçmesi için pozitif düşünmeye o anda başlayabilirim. İyimser insanların güne kötü başladıklarında bile ilerleyen saatlerin veya bir sonraki günün daha iyi olacağına inançları yüksek olur. Olumluya odaklanırlar, hayatlarındaki stresi azaltırlar, daha sağlıklı ve keyifli yaşarlar.

Kimi zaman iyimser insanlarla karşılaştığımızda onların Polyanna’cılık yaptıklarını düşünürüz. Olayları tek yönlü değerlendirdiklerini sanırız. Oysa iyimser insanlar gerçekçidir. Karşılaştıkları sorunlara çözüm bulma eğilimleri daha yüksektir. Başarısızlık olasılıklarını görürler, ama başarısızlığa ya da olumsuzluğa odaklanmak yerine o yaşantıdan ne ders alacağına odaklanırlar. Yani onların hayatında da olumsuz olaylar olur ve onlar karşılaştıkları olumsuz durumu faydalanılabilecek bir durum haline getirirler.  Pek çok defa başarısız olurlar, çok dersler alırlar ve genellikle de kötümserlere oranla daha fazla başarıya imza atarlar.

İyimser insanlar kendilerine güvenir, yapabileceklerine inanırlar. Hayatta iyi şeylerin onların başına geleceğini düşünürler. Minik bir olumlu gelişmenin daha büyüğünün habercisi olduğunu düşünür. Hayatlarının bir alanında olan bir olumlu gelişmenin diğer alanlara da yayılarak artacağına inanırlar. İyimserler için gelecek daha umut dolu olur. Kötümser insanlar karşılaştıkları bir olumsuzluğun tüm hayatlarına yayılacağına inanırlar. Başlarına iyi bir şey geldiğinde bunun tek bir defalık olduğunu düşünürler.

Pek çok kişilik özelliği doğuştan gelir. Değiştirilmesi mümkün olmayabilir. Oysa iyimserlik eğitimle geliştirilebilecek bir özelliktir.
ü İyimser düşünmeye şimdiden başlayın. İyimser bir insan olduğunuza inanmasanız bile, sanki öyleymişçesine davranmak bir zaman sonra sizi gerçekten daha iyimser biri haline getirecektir.
üHer sabah, karşılaşacağınız olayların içindeki olumluyu görmeye niyet ederek güne başlayın.
üGerçekleşmeyenleri, yapamadıklarınızı düşünmek yerine; yapabildiklerinize, güçlü yanlarınıza odaklanın.
ü Her kötünün içinde bir iyi olduğunu unutmayın.
üBaşınıza olumlu bir şey geldiğinde bunun olmasında kendi payınız olduğunu hatırlayın ve kendinizle gurur duyun.
ü Bir fırsatı kaçırdığınızda başka pek çok fırsatlarla karşılaşacağınızı hatırlayın.

Ben her yılı bitirirken bir iç hesaplaşma yaparım. Neleri başardığımı, planladıklarımdan ne kadarını gerçekleştirdiğimi düşünürüm. Sizler de bu yıl iç hesaplaşmanızı iyimser bir bakış açısı ile yapın. Kendinize değer verin ve yaptıklarınızla gurur duyun. Biten yılda neleri başardığınıza bakıp; bir sonraki sene için hedeflerinizi belirleyin. Ben gelecek yıl için umut doluyum. Sahip olmak istediklerim, yapmak istediklerim, görmek istediklerim, gezmek istediklerim ve başarmak istediklerim var. Benim yeni yıl için uzun bir listem var. Geçmiş senelerden biliyorum ki bunların bazıları oluyor bazıları olmuyor. Ama ne olursa olsun ben iyimser olup en iyiyi ummaya devam edeceğim. Bu sene de sahip olamadıklarım için üzülmek yerine elimdekiler için mutlu olmayı tercih edeceğim. Çünkü ben bir iyimserim.

İyimserlik/kötümserlik hakkında araştırma yaparken karşılaştığım İYİMSERLİK ANDI’nı yeni yıl hedeflerimin arasına alıyorum. 
http://www.personal-development.com/chuck/pessimists.htm

İYİMSERLİK ANDI
Kendine söz ver:
Güçlü olacağına ve akıl huzurunu hiçbir şeyin bozmasına izin vermeyeceğine;
Karşılaştığın insanlarla sağlık, mutluluk ve bolluk konuşacağına;
Arkadaşlarına onlarda özel bir şey olduğunu hissettireceğine;
Her olayın aydınlık yanını göreceğine ve optimist olacağına;
Hep en iyiyi düşüneceğine, en iyi için çalışacağına ve en iyinin geçekleşmesini umacağına;
Başkalarının başarılarına da kendi başarına sevindiğin kadar sevineceğine;
Geçmişte olan hataları unutacağına ve gelecekteki başarıları görmeye odaklanacağına,
Her zaman neşeli bir yüz ifadesi taşımaya çalışacağına ve karşılaştığın her canlıya bir gülümseme sunacağına;
Kendini geliştirmek için çok zaman ayıracağından, başkalarını eleştirmeye zamanın kalmayacağına;
Endişelenmeyecek kadar geniş, kızmayacak kadar asil, korkmayacak kadar cesur ve sorunların varoluşuna izin verebilecek kadar mutlu olacağına söz ver.

Siz bu sene kim olmayı seçiyorsunuz?  Mutlu Yıllar!


*Yazının orijinal halini Şalom gazetesinin yılbaşı sayısında çıkan Şalomist adlı dergi için yazdım. Web sitesine yüklenmediği için izin alarak kısaltılmış halini buraya koyuyorum. 
http://www.salom.com.tr/appendix/list/12/2010-12-29.aspx

24 Aralık 2010 Cuma

ÇEMBERİN NERESİNDESİN?

Bu yazının şarkısı Yeni Türkü’den gelsin: Çember-  http://fizy.com/#s/129gae


Hayat hep çemberlerden oluşuyor. Hepsinin içi bir başka dünya. Hepsi bambaşka şeylerle dolu. Bir çemberin içine giriyoruz, bir ucundan başlayıp öbür ucuna varıncaya dek yuvarlanıyoruz. O çemberi bitirince bir başka çembere başlıyoruz. Bazı çemberler daha ufak, bazıları da diğerlerinden daha büyük oluyor. Kimi zaman aynı anda birkaç çemberin içinde olduğumuzu fark ediyoruz. Çemberin istasyonlarında ilerlerken; göz açıp kapayana kadar bitenler; zaman ilerlemesine rağmen sonu gelmeyenler oluyor. Kimi zaman bir yerde tıkanıklık oluyor ve kendimizi dışında buluyoruz o çemberin. Bir huzursuzluk hissediyoruz ama tam da ne olduğunu bilemiyoruz. Akış kesiliyor.

Hayat; akıştır. Nasıl ki kanımız hep akmayı sürdürüyorsa; biz de yaşadığımızı hissetmek için hep akışta olmayı istiyoruz. Akış içinde gelişiyoruz, değişiyoruz. Çevremizle, kendi ihtiyaçlarımızla temas kuruyoruz.  Akışı yeniden başlatmak için çözümler arıyoruz.

Bugün yaşam döngüleri üzerinde düşündüm biraz. Sağlıklı işleyen bir döngü herhangi bir tıkanıklıkla karşılaşmadan çemberin bir ucundan başlar ve istasyonlara uğrayarak ilerler, sonuna varınca döngü tamamlanır. Kan dolaşımı bu döngüye örnek olabilir. Kan; damarlarımız yardımıyla bedenimizi dolaşır. Hücrelere yaşam taşıma içgüdüsü ile kalpten başlar yolculuğuna. Temiz kanı tüm hücrelere ulaştırarak yaşamı taşır. Oksijen dolu kan, tüm hücrelerden geçerken hücrelerin temizliğini de yapar. Kirlenmiş olan kan; temiz kanla karışmayacağı farklı bir yoldan görevini tamamlamış olarak kalbe geri döner.
Tıpkı kanın bedenimizdeki yolculuğu gibi bizim de hayatımızda bazı yolculuklar var. Bir yaşam döngüsünün başladığını, içimizden gelen bir hisle kendimizi o çemberin içinde bulunca anlıyoruz. Önce ihtiyacımızın farkına varıyoruz, ihtiyacı karşılamak için motivasyon geliştirip harekete geçiyoruz, ihtiyaçla temas kurup ihtiyacı giderecek bir eylem yaparak gideriyoruz ve doyum sağlayarak çemberin sonuna gelip yeni bir çembere geçiş yapıyoruz. İşte Gestalt’te buna Yaşam Döngüsü (Cycle of Experience) adı veriliyor.
Döngü önce bir his ile başlıyor. Kişi canını sıkan bir şeyler olduğunu anlıyor ama tam ne olduğunun farkında olmuyor. Sonra bu his farkındalığa dönüşüyor. Kişi ihtiyacının farkına varıyor. Farketmiş olmak o ihtiyacı gidermeye yönelik eyleme geçmek için yeterli gelmiyor. Enerjiyi harekete geçirmek için motive olmak eyleme geçmeyi sağlıyor. Eğer; yapılan eylem ihtiyacı karşılayabiliyorsa o zaman rahatlama ve durumdan sonuç çıkartma/özümseme ve o çemberi sonlandırma geliyor.
Bazen bu döngü tamamlanamıyor. İstasyonlardan birinde bize engel olan bir durumla karşılaşıyoruz. Ya yeteri kadar farkında olmuyoruz, ya isteğimiz yeterli gelmiyor harekete geçemiyoruz, ya da yaptığımız eylem ihtiyacı karşılamaya yeterli gelmiyor. Bazen de bir türlü o çemberin kapanmasına, o konuun hayatımızdan çıkmasına izin vermiyoruz. Özümsemek, o ihtiyaçla vedalaşmak istemiyoruz.

Yıl sonu geldi. Hayatımdaki döngülerden bir tanesinin daha sonlanma zamanı geldi. Her ne kadar bu yıl da büyük döngünün içindeki istasyonlardan bir tanesi olsa da; her yıl kendi başına farklı bir yaşam döngüsü benim için. Eski dargınlıklar, temizlenmemiş dolaplar, atılmamış fazlalıklar, edilmemiş telefonlar, söylenmemiş sözler, yollanmamış mektuplar… yaşam döngüsünü durduruyor. Bu yıl sona ermeden eyleme geçip döngüdeki bir sonraki istasyonlara ilerlemek istiyorum. Neden farklılaştığımızı bilmediğim arkadaşıma sebebini sormak istiyorum. Yazmayı ertelediğim yazılarımı yazıp yollamak istiyorum. Başladığım işleri tamamlamak istiyorum. Çevremde, benim döngümle ilgili kişi/durum/yer ile temas edip yola devam etmek istiyorum. 

Yeni yıla girerken yarım kalmış döngüleri düşünün. Beklettikleriniz var mı? İhtiyacınızı farkettiniz ama bir türlü adım atmaya cesaret edemiyor musunuz?  Bir kez adım atıp başarısız oldunuz diye yeniden denemekten mi çekiniyorsunuz? Derin derin nefes alın ve bedeninizdeki akışı hissedin. Hala bir haftanız var.